گذار یا گزار

چرا گاهی در تشخیص این دو فعل از یکدیگر و نوشتن آنها دچار اشتباه میشویم؟ ابوالحسن نجفی در کتاب «غلط ننویسیم» دربارۀ تفاوت «گذاشتن/ 1دن» مینویسد: «عدهای گمان میکنند که اگر گذاشتن دلالت بر عملی عینی و ملموس نکند یا، به بیان دیگر، اگر مفعول آن جسم نباشد، باید با حرف «ز» نوشته شود. مثلا قانون یا بدعت یا بنیان چون جسم عینی و ملموسی نیست در ترکیب با این فعل لابد میشود قانونگزار یا بدعتگزار یا بنیانگزار. این تصور نادرست در وهلۀ نخست ناشی از خلطِ معنای حقیقی و معنای مجازی گذاشتن و در وهلۀ بعد ناشی از خلط معنای این فعل با معنای فعل گزاردن است.»
«گذاشتن» در معنای حقیقی کلمه، «قرار دادن به طور عینی و مشهود» است، مثلا: «لیوان را روی میز می1م» یا «کتاب را در قفسه گذاشت»؛ اما «گذاشتن» مجازا بهمعنای «قرارداد، وضع کردن، تأسیس کردن» است. ازاینرو، چون بهطور مثال، مقصود از قانونگذار کسی است که قانون را وضع و بنا میکند (و نه فرضا کسی که قانون را اجرا میکند)، باید با حرف «ذ» نوشته شود. همچنین است قانونگذاری بهمعنای «وضع قوانین»، چنانکه میگویند: «مجلس قانونگذاری».
بنابراین، نوشتن این دو کلمه بهصورت قانونگزار و قانونگزاری غلط است. و نیز بدعتگذار کسی است که بدعت را وضع و تأسیس میکند (و نه کسی که بدعت را اجرا میکند). بنابراین، با حرف «ذ» نوشته میشود. نیز بنیانگذار، بهمعنای «مؤسس» کسی است که بنای کاری یا مؤسسهای را میگذارد و نوشتن آن با «ز» غلط است.

+ نوشته شده در ساعت توسط مهرداد اکبری  |